Brak możliwości odliczania składek płaconych za granicą niezgodny z Konstytucją RP

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy, które uniemożliwiają odliczenie składki na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne od podatku (dochodu) z tytułu działalności wykonywanej poza granicami Polski, są sprzeczne z ustawą zasadniczą.

Za niekonstytucyjne zostały uznane dwa przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych - art. 26 ust. 1 pkt 2 oraz art. 27b ust. 1. Trybunał orzekł, że naruszają one art. 32 w związku z art. 2 konstytucji i z dniem 30 listopada 2008 r. tracą moc obowiązującą.

Zaskarżona regulacja stanowiła, że podatnicy, którzy płacą składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne poza granicami kraju, nie mogą ich odliczać w rocznym rozliczeniu podatkowym w Polsce. Dotyczy to tylko tych składek, które nie mogły być odliczone od podatku/dochodu za granicą.

TK zakwestionował wspomniane przepisy w zakresie, w jakim wyłączają możliwość odliczania opłaconych składek na ubezpieczenie społeczne bądź zdrowotne od dochodu stanowiącego podstawę obliczenia podatku lub od podatku. Obejmuje to podatników, którzy osiągnęli dochód z zatrudnienia w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej i tam opłacili składki ubezpieczeniowe, które nie zostały odliczone od uiszczonego w tym państwie podatku dochodowego.

Rozciągnięcie preferencji podatkowych na podatników uzyskujących dochód z pracy za granicą sprawi, że do polskiego budżetu wpłynie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych mniejsza kwota. Zdaniem Trybunału nie można jednak zgodzić się na to, żeby równowaga budżetowa była utrzymywana kosztem mniejszościowej grupy podatników, podczas gdy pozostali podatnicy zatrudnieni w kraju korzystają z preferencji podatkowych z uszczerbkiem dla budżetu.

Wyrok Trybunału nie obejmuje osób mających swoje stałe miejsce zamieszkania i objętych nieograniczonym obowiązkiem podatkowym w Polsce, które wykonują działalność zarobkową za granicą w państwie nienależącym do Unii Europejskieju.

Trybunał odroczył termin wejścia wyroku w życie ze względu na istotną zmianę systemu podatkowego w trakcie trwania roku podatkowego oraz możliwe skutki finansowe. Okres odroczenia powinien być przez ustawodawcę wykorzystany do nadania kwestionowanym przepisom nowej treści, zgodnej z wyrokiem TK. Możliwa jest również w tym czasie zmiana zawartych przez RP umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.